Nguồn dữ liệu & tuyên bố tính chính thống
1. Nguồn chính thống
1.1. Sở Xây dựng các tỉnh/thành (Source of Truth)
Nguồn dữ liệu chính của DuToanXD là Công bố giá vật liệu xây dựng (CBG) do Sở Xây dựng các tỉnh/thành công bố theo quy định tại:
- Thông tư 11/2021/TT-BXD ngày 31/8/2021 của Bộ Xây dựng;
- Nghị định 10/2021/NĐ-CP về quản lý chi phí đầu tư xây dựng;
- Quyết định riêng của UBND tỉnh ban hành đơn giá địa phương.
CBG là tài liệu công khai, được phép tái phân phối theo Điều 15 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi 2022): "Văn bản QPPL, văn bản hành chính của cơ quan nhà nước không thuộc đối tượng bảo hộ quyền tác giả".
1.2. Quy trình đối chiếu
- Tải PDF gốc CBG từ website chính thức của Sở XD (đuôi .gov.vn);
- Lưu hash SHA-256 của file để chống sửa đổi (immutable);
- Trích xuất bảng giá bằng OCR + xác nhận thủ công bởi admin;
- Embed vector (Gemini text-embedding-004) để hỗ trợ tìm kiếm AI;
- Lưu vào Postgres với liên kết back tới PDF gốc.
1.3. Bằng chứng truy xuất
Mỗi record giá có thể truy ngược lên PDF gốc tại /thu-vien/evidence. Người dùng có thể xem trang chính xác, đọc chữ ký số (nếu có), và tải file gốc về.
2. Cấp độ tin cậy (Trust Badge)
Hệ thống tự động phân loại mỗi giá theo 4 cấp:
| Badge | Tiêu chí | Khuyến nghị sử dụng |
|---|---|---|
| 🟢 VERIFIED | Có CBG số do Sở XD công bố, còn hiệu lực ≤ 1 năm | Phù hợp cho hồ sơ vốn nhà nước (vẫn đối chiếu CBG gốc) |
| 🔵 OFFICIAL | Có Công văn hãng kèm CBG | Phù hợp cho hợp đồng tư nhân, EPC |
| 🟡 REFERENCE | Tham khảo, chưa có CBG chính thức | Chỉ dùng ước tính sơ bộ, không cho hồ sơ thanh quyết toán |
| ⚫ EXPIRED | Quá 1 năm từ ngày công bố | Tham khảo lịch sử, KHÔNG dùng cho dự toán mới |
3. Mạng Verifier (Verifier Network)
Để tăng độ tin cậy thêm một lớp, DuToanXD vận hành mạng Verifier gồm các Quantity Surveyor (QS) có Chứng chỉ hành nghề (CCHN). Verifier có thể:
- Xác minh giá thực tế khi đi khảo sát thị trường;
- Báo cáo outlier (giá lệch > 50% so với trung vị);
- Vote đúng/sai trên các flag report;
- Đóng góp Audit log có chữ ký số & CCHN.
Senior Verifier (≥ 100 audits, match rate ≥ 95%) có quyền cao hơn trong consensus. Mọi audit đều public và có reputation score.
4. Phát hiện & xử lý outlier
Hệ thống tự động flag các record có giá lệch > 50% so với:
- Trung vị cross-province cùng vật tư + đơn vị;
- Trung vị intra-group (cùng tên, cùng tỉnh, cùng đợt).
4 trạng thái flag:
- open: chờ admin/Verifier xử lý;
- fixed: đã sửa giá theo CBG đúng;
- invalid: giá thực sự đúng (xác nhận thủ công);
- untrustworthy: record bị đánh dấu không tin cậy, loại khỏi mọi tính toán avg/median.
5. Đơn vị chuẩn theo thị trường VN
DuToanXD chuẩn hóa đơn vị theo thực tế thị trường Việt Nam, không theo khoa học:
| Vật tư | Đơn vị chuẩn | Lý do |
|---|---|---|
| Cát, đá | m³ | Xe ben theo khối, không theo cân |
| Xi măng | kg | Bao 50kg lẫn tấn đều phổ biến |
| Thép | kg | Theo trọng lượng định mức |
| Sơn | lít | Theo lon/thùng tiêu chuẩn |
| Gỗ | m³ | Theo khối lập phương |
Conversion qua đơn vị khác loại (vd tấn ↔ m³ qua mật độ) được đánh dấu * với cảnh báo sai số.
6. VAT & thuế
Mặc định: giá CHƯA bao gồm VAT (theo TT 11/2021 quy định CBG là giá gốc). VAT 8-10% được cộng 1 lần ở Tổng dự toán đầu tư (TMDT). Nếu nguồn ghi chú "đã bao gồm VAT", hệ thống flag rõ ràng.
7. Audit log immutable
Mọi thay đổi dữ liệu (override giá, đánh dấu untrust, fix bulk) đều ghi vào AuditLog với hash chain SHA-256 — không ai có thể sửa lén lịch sử. Người dùng Pro có quyền xem audit log của record mình quan tâm.
8. Dataset xuất khẩu (sắp ra mắt)
Từ 2027, DuToanXD sẽ xuất bản dataset hàng tháng dưới license CC-BY-SA-4.0:
- Snapshot Parquet ~500MB / tháng;
- Incremental delta JSON;
- Researcher / AI training được phép sử dụng, phải cite DuToanXD & share-alike.
9. Câu hỏi thường gặp về nguồn dữ liệu
Q: Tại sao một số record không có CBG số?
A: Nguồn gốc là PDF Sở XD nhưng OCR chưa trích xuất chính xác trường này. Chúng tôi đang số hóa thủ công các record cũ. Người dùng có thể flag để admin bổ sung.
Q: Dữ liệu cũ năm 2018-2020 có còn dùng được không?
A: Theo TT 11/2021 và NĐ 10/2021, dự toán phải dùng giá CBG mới nhất tại thời điểm lập. Dữ liệu cũ chỉ dùng tham chiếu lịch sử để xem trượt giá.
Q: Tôi phát hiện giá sai, làm sao báo?
A: Nhấn nút 🚩 Báo admin trên trang chi tiết. Admin/Verifier sẽ xử lý trong 7-14 ngày làm việc.
10. Liên hệ về dữ liệu
Sai sót dữ liệu, đề xuất nguồn mới, đăng ký Verifier/Sở Inspector: gửi email tới lienhe.dutoanXD@gmail.com hoặc qua trang Liên hệ.